Blog prawników Kancelarii Stawski Syty Adwokacka Spółka Partnerska

Projekt zamienny a prawa autorskie architekta

9 września 2014 roku, adwokat Marek Syty

Zarówno projekt architektoniczny, jak również wniesiony na jego podstawie istniejący obiekt budowlany rozumiane jako „utwór” podlegają ochronie na zasadach określonych treścią ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 2006, Nr 90, poz. 631). Objęte ochroną są nie tylko prawa majątkowe autora ale również jego prawa osobiste (tj. m.in. prawa do autorstwa, jego oznaczenia swoim nazwiskiem, nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania, nadzoru nad sposobem korzystania z utworu). W konsekwencji, przed planowaną przebudową istniejącego obiektu lub zmianą rozwiązań przyjętych w projekcie pierwotnym inwestor winien mieć na uwadze, że bez narażenia się na odpowiedzialność prawną, wszelkie istotne zmiany mogą być dokonywane jedynie za uprzednią zgodą autora.

Ochrony takiej nie zapewnia powszechnie stosowany w umowach z architektem zapis o przeniesieniu całości autorskich praw majątkowych. Zgodnie z uwagą wstępną nienaruszalność formy i integralność utworu należą do chronionych ustawą praw osobistych autora.

Co prawda art. 49 przywołanej ustawy wprowadza wyjątek od tak zarysowanej ogólnej zasady, jednakże możliwość pominięcia zgody autora projektu ograniczona jest jedynie do przypadku łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: „oczywistej konieczności” oraz braku słusznej podstawy by sprzeciwić się dokonaniu zmian. Inna przebudowa lub ingerencja w pierwotne rozwiązania architektoniczne będzie stanowiła podstawę dla określonych ustawowo żądań i roszczeń finansowych względem inwestora.

W świetle powyższego już na etapie poprzedzającym przystąpienie do prac projektowych, inwestor winien formalnie zagwarantować swoje prawo do późniejszej przebudowy lub zmian w sposób skuteczny i bez narażania siebie na roszczenia z tytułu naruszenia praw autorskich. Bez dochowania takiej staranności każda późniejsza istotna zmiana będzie mogła zostać dokonana wyłącznie na podstawie wyraźnej zgody architekta (najczęściej odpłatnej). Zgoda taka dla jej skuteczności będzie musiała w sposób precyzyjny opisywać akceptowane zmiany. Bezskuteczna przy tym będzie zgoda na wykonanie wszelkich zmian według woli właściciela.

adwokat Marek Syty